İnternette saç dökülmesiyle ilgili araştırma yaptığınızda karşınıza yüzlerce öneri çıkar.
"Bu serumu kullanın."
"Biberiye yağı sürün."
"Sarımsak saç çıkarıyor."
"Soğan suyu deneyin."
Peki bunların hangisi gerçekten işe yarıyor?
Önce saç kökünün nasıl çalıştığını anlamak gerekiyor. Çünkü saç kökü nasıl beslendiğini anlarsanız, hangi tedavilerin mantıklı olduğunu da çok daha kolay değerlendirebilirsiniz.
Önce Saç Kökünü Tanıyalım
Saçın gördüğümüz kısmı aslında canlı değildir.
Taradığımız, kestiğimiz veya boyadığımız saç teli; keratin adı verilen bir proteinden oluşur ve canlı hücre içermez.
Asıl önemli olan bölüm ise cildin altında bulunan saç köküdür.
Saç kökü, küçük bir "üretim merkezi" gibi çalışır. Buradaki hücreler sürekli bölünerek yeni saç telini oluşturur.
Bu üretimin sağlıklı devam edebilmesi için saç kökünün düzenli olarak beslenmesi gerekir.
Saç Kökü Nasıl Beslenir?
Saç kökünün beslenmesini sağlayan temel yapı kan dolaşımıdır.
Saçlı derinin altında bulunan ince damarlar sayesinde saç köküne;
- oksijen,
- aminoasitler,
- proteinler,
- vitaminler,
- mineraller,
- hormonlar
taşınır.
Yani saç kökü, ihtiyaç duyduğu besinleri dışarıdan değil, vücudun dolaşım sistemi aracılığıyla alır.
Bu nedenle yalnızca saçın üzerine bir ürün sürmek, her zaman saç kökünü beslemek anlamına gelmez.
O Zaman Şampuan ve Serumlar Hiç mi İşe Yaramıyor?
Hayır.
Ancak neyi yapabileceklerini doğru bilmek gerekir.
Topikal ürünler (saçlı deriye uygulanan ürünler);
- saçlı derinin nem dengesini destekleyebilir,
- saçlı deri bariyerini koruyabilir,
- bazı aktif maddeleri saç köküne ulaştırabilir,
- uygun içeriklerle saç dökülmesi tedavisine destek olabilir.
Ancak her serum aynı değildir.
Topikal Tedavilerde En Önemli Konu: Etken Maddenin Saç Köküne Ulaşabilmesi
Saçlı deri güçlü bir koruyucu bariyere sahiptir.
Bu nedenle sürülen her madde saç köküne ulaşamaz.
Bir ürünün etkili olabilmesi için;
- uygun molekül yapısına sahip olması,
- yeterli konsantrasyonda bulunması,
- doğru formülasyonla hazırlanması,
- saçlı deride yeterli süre kalması
gerekir.
Yani "içinde vitamin var" demek, o vitaminin saç köküne ulaştığı anlamına gelmez.
Peki Hangi Topikal Tedavilerin Bilimsel Dayanağı Daha Güçlü?
Saç dökülmesinin nedenine göre değişmekle birlikte, bazı topikal tedaviler diğerlerine göre daha fazla bilimsel çalışma ile desteklenmektedir.
Bunlar arasında;
- Minoksidil (özellikle androgenetik alopeside en fazla kanıtı bulunan topikal tedavilerden biridir),
- bazı ketokonazol içeren medikal şampuanlar (uygun hastalarda),
- hekim önerisiyle hazırlanan bazı topikal formülasyonlar
yer alabilir.
Her ürün her saç dökülmesi tipi için uygun değildir. Bu nedenle tedavi seçimi uzman değerlendirmesi sonrasında yapılmalıdır.
Kafeinli Serumlar İşe Yarar mı?
Kafein, saç bakım ürünlerinde sık kullanılan içeriklerden biridir.
Laboratuvar ortamında yapılan bazı çalışmalar, kafeinin saç kökü hücreleri üzerinde olumlu etkiler gösterebileceğini düşündürmektedir.
Ancak günlük kullanımda tek başına kafeinli serumların belirgin saç çıkardığını gösteren güçlü klinik kanıtlar sınırlıdır.
Bu nedenle kafein, destekleyici bir içerik olarak değerlendirilebilir; tek başına bir tedavi olarak görülmemelidir.
Biberiye (Rosemary) Yağı İşe Yarar mı?
Biberiye yağı son yıllarda sosyal medyada oldukça popüler hale geldi.
Bazı küçük ölçekli çalışmalar umut verici sonuçlar bildirmiştir.
Ayrıca saf uçucu yağların doğrudan saçlı deriye uygulanması;
- tahrişe,
- alerjik reaksiyonlara,
- kontakt dermatite
neden olabilir.
Bu nedenle bitkisel ürünlerin de bilinçli kullanılması önemlidir.
Peki Sarımsak Saça Sürülür mü?
Bu, en eski şehir efsanelerinden biridir.
Sarımsağın bazı laboratuvar çalışmalarında antimikrobiyal ve antioksidan özellikleri gösterilmiş olsa da, genetik saç dökülmesinde veya yaygın saç dökülmesinde saç çıkardığını gösteren güçlü bilimsel kanıtlar bulunmamaktadır.
Üstelik çiğ sarımsağın doğrudan saçlı deriye uygulanması;
- cilt tahrişine,
- kimyasal yanıklara,
- egzama benzeri reaksiyonlara
neden olabilir.
Bu nedenle uzman önerisi olmadan saçlı deriye sarımsak sürülmesi önerilmez.
Soğan Suyu Saç Çıkarır mı?
Soğan suyu ile ilgili en çok bilinen çalışma, saçkıran (alopecia areata) hastalarında yapılmış küçük bir araştırmadır.
Bu çalışma, tüm saç dökülmesi tipleri için geçerli değildir.
Erkek tipi saç dökülmesi veya kadın tipi saç dökülmesinde soğan suyunun etkili olduğunu gösteren güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Ayrıca keskin kokusu ve tahriş riski nedeniyle dikkatli olunmalıdır.
O Zaman Saç Kökünü En İyi Nasıl Destekleyebiliriz?
Saç kökü yalnızca dışarıdan uygulanan ürünlerle değil, tüm vücudun sağlığıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Sağlıklı bir saç için;
- yeterli protein alımı,
- demir, B12 ve D vitamini gibi eksikliklerin giderilmesi,
- tiroid ve hormonal hastalıkların kontrol altında olması,
- düzenli uyku,
- stres yönetimi,
- saç dökülmesinin nedenine uygun tedavi planı
büyük önem taşır.
Gerektiğinde PRP, saç mezoterapisi, düşük seviyeli lazer tedavisi (LLLT) veya diğer destekleyici uygulamalar da kişiye özel tedavi planının bir parçası olabilir.
Sonuç
Saç kökü, cildin altında yaşayan ve kan dolaşımıyla beslenen aktif bir yapıdır. Bu nedenle saç sağlığı yalnızca dışarıdan sürülen ürünlere bağlı değildir.
Topikal tedavilerin saç dökülmesinde yeri vardır; ancak her serum etkili değildir ve her saç dökülmesi tipi aynı tedaviden fayda görmez.
İnternette gördüğünüz her öneriyi uygulamak yerine, saç dökülmenizin nedenini öğrenmek ve buna uygun bilimsel temelli bir tedavi planı oluşturmak uzun vadede çok daha doğru bir yaklaşımdır.
Bilimsel Kaynaklar
- Almohanna HM, et al. The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss: A Review. Dermatology and Therapy. 2019.
- Rossi A, et al. Minoxidil Use in Dermatology, Side Effects and Recent Patents. Recent Patents on Inflammation & Allergy Drug Discovery.
- Suchonwanit P, et al. Minoxidil and Its Use in Hair Disorders: A Review. Drug Design, Development and Therapy.
- Panahi Y, et al. Rosemary Oil vs. Minoxidil 2% for the Treatment of Androgenetic Alopecia. SKINmed. 2015.
- Sharquie KE, Al-Obaidi HK. Onion Juice Treatment for Alopecia Areata. Journal of Dermatology. 2002.
- Indian Journal of Dermatology. Shampoos and Conditioners: What a Dermatologist Should Know.
